Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, w skrócie IBP, to dokument, który opisuje zasady ochrony przeciwpożarowej w konkretnym obiekcie: jak chronić budynek przed pożarem, jak się zachować, gdy pożar wybuchnie, i kto za co odpowiada. Wielu właścicieli i zarządców nie wie, czy ich obiekt takiej instrukcji wymaga, co powinna zawierać i jak często ją aktualizować. Poniżej wyjaśniamy to na podstawie rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
Kiedy instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jest wymagana
Obowiązek opracowania IBP wynika z § 6 rozporządzenia z 2010 r. Dotyczy on właścicieli, zarządców lub użytkowników budynków i innych obiektów budowlanych (a także ich części stanowiących odrębne strefy pożarowe), które są:
- użyteczności publicznej,
- zamieszkania zbiorowego,
- produkcyjne i magazynowe,
- inwentarskie.
Rozporządzenie przewiduje wyjątki. Instrukcji nie trzeba opracowywać, gdy w obiekcie nie występuje strefa zagrożona wybuchem i jednocześnie budynek lub strefa pożarowa ma kubaturę brutto do 1000 m³ (dla budynków inwentarskich – do 1500 m³), a w przypadku obiektów innych niż budynki – powierzchnię strefy pożarowej do 1000 m². Oznacza to, że małe sklepy, gabinety czy niewielkie magazyny często nie muszą mieć IBP, ale muszą przestrzegać pozostałych wymagań ppoż. Przy wątpliwościach co do klasyfikacji obiektu zerknij do artykułu obowiązki właściciela i zarządcy albo skonsultuj sprawę z rzeczoznawcą lub inspektorem ppoż.
Budynki mieszkalne (w tym wielorodzinne) nie są na liście obiektów objętych obowiązkiem IBP, ale wspólnoty często opracowują uproszczone instrukcje dla klatek schodowych i garaży – dobrowolnie lub na żądanie zarządcy.
Co zawiera instrukcja bezpieczeństwa pożarowego
Instrukcja powinna być dopasowana do obiektu i zawierać m.in.:
- warunki ochrony przeciwpożarowej obiektu – zasady użytkowania, zakazy, wymagania dotyczące instalacji i składowania,
- sposoby wyposażenia w urządzenia i sprzęt ppoż. (gaśnice, hydranty, systemy sygnalizacji) oraz zasady ich przeglądów i konserwacji,
- zasady postępowania na wypadek pożaru lub innego zagrożenia, w tym sposób alarmowania,
- zasady prowadzenia prac niebezpiecznych pożarowo, np. spawania, i ich zabezpieczenia,
- sposoby przygotowania użytkowników do przeciwdziałania zagrożeniom, w tym szkolenia i ćwiczenia,
- zasady ewakuacji,
- plany obiektu lub terenu uwzględniające zagrożenia pożarowe,
- sposoby zapoznania użytkowników z przepisami ppoż. i treścią instrukcji,
- wskazanie osób, które opracowały instrukcję.
Dobrze napisana IBP jest konkretna: zawiera nazwy dróg ewakuacyjnych, lokalizację sprzętu, zadania wyznaczonych osób i przykładowy schemat alarmowania. W obiektach produkcyjnych, magazynowych i inwentarskich instrukcja może stanowić część instrukcji technologiczno-ruchowej.
Aktualizacja instrukcji co dwa lata
IBP nie jest dokumentem na zawsze. Rozporządzenie nakazuje aktualizować ją co najmniej raz na dwa lata, a także po każdej zmianie sposobu użytkowania obiektu lub procesu technologicznego, jeśli ma to wpływ na warunki ochrony ppoż. Dotyczy to też zmiany układu pomieszczeń, rodzaju składowanych materiałów czy zmian w wyposażeniu w urządzenia ppoż. Dobrą praktyką jest zapisanie daty ostatniej aktualizacji na pierwszej stronie dokumentu i ustawienie przypomnienia z wyprzedzeniem.
Po aktualizacji trzeba ponownie zapoznać użytkowników z nową treścią. Warto prowadzić listę potwierdzeń podpisanych przez pracowników.
Gdzie przechowywać instrukcję i komu ją udostępniać
Instrukcja powinna znajdować się w miejscu dostępnym dla ekip ratowniczych, np. w portierni lub w pomieszczeniu ochrony, tak aby straż pożarna mogła z niej skorzystać w czasie zdarzenia. Dla obiektów wymienionych w przepisach część dokumentów (warunki ochrony ppoż. i plany obiektu) przekazuje się do właściwego komendanta PSP. Komendant może zwolnić z tego obowiązku lub zażądać uzupełnień. Dokumenty można przekazywać także w formie elektronicznej.
Kto opracowuje IBP
Instrukcję opracowuje właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu albo osoba przez nich upoważniona. Przepisy nie wskazują, że musi to zrobić rzeczoznawca, ale w złożonych obiektach (hale, szpitale, centra handlowe) przygotowanie instrukcji zleca się inspektorowi ochrony przeciwpożarowej lub firmie specjalizującej się w ochronie ppoż. Więcej o roli inspektora piszemy w artykule inspektor ochrony przeciwpożarowej. Niezależnie od wykonawcy, odpowiedzialność za treść i aktualność ponosi zobowiązany właściciel lub zarządca, a dokument powinien wskazywać osoby, które go opracowały.
Najczęstsze błędy w instrukcjach
- kopiowanie wzorów z innych obiektów bez dostosowania do specyfiki,
- brak aktualizacji po zmianach w budynku lub technologii,
- brak potwierdzeń zapoznania pracowników,
- niedostępność instrukcji dla służb ratowniczych,
- niespójność z innymi dokumentami (projekt, plany ewakuacji, dokumentacja instalacji).
Instrukcja a plany ewakuacji i szkolenia
IBP jest nadrzędnym dokumentem organizacyjnym, ale nie zastępuje planów ewakuacji ani szkoleń. Plany ewakuacji wiesza się na drogach ewakuacyjnych w widocznych miejscach, a szkolenia i ćwiczenia – powtarza w odstępach określonych w instrukcji. Zasady działania w czasie pożaru omawiamy w artykule zasady postępowania w razie pożaru.
Źródło przepisu
Treść rozporządzenia znajdziesz w ISAP: rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. 2010 nr 109 poz. 719). Korzystaj z tekstu jednolitego.
Przeczytaj też: obowiązki właściciela i zarządcy oraz zasady postępowania w razie pożaru.
Najczęściej zadawane pytania
Czy każda firma musi mieć instrukcję bezpieczeństwa pożarowego?
Nie. Obowiązek dotyczy obiektów użyteczności publicznej, zamieszkania zbiorowego, produkcyjnych, magazynowych i inwentarskich, z wyjątkiem małych obiektów o kubaturze do 1000 m³ bez strefy zagrożonej wybuchem. Sprawdź swój przypadek w § 6 rozporządzenia.
Jak często aktualizuje się IBP?
Co najmniej raz na dwa lata oraz po zmianie sposobu użytkowania obiektu lub procesu technologicznego, jeśli wpływa to na warunki ochrony ppoż.
Kto może opracować instrukcję?
Właściciel, zarządca lub użytkownik albo osoba przez nich upoważniona, np. inspektor ochrony przeciwpożarowej lub firma wyspecjalizowana w ochronie ppoż. Dokument powinien wskazywać osoby, które go opracowały.
Gdzie powinna być przechowywana instrukcja?
W miejscu dostępnym dla ekip ratowniczych, np. w portierni lub pomieszczeniu ochrony, tak aby straż pożarna mogła ją wykorzystać podczas akcji.
Zdjęcie główne: Plan ewakuacji z drogami ewakuacyjnymi w budynku. Fot. kalupa, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.
Czy ten poradnik pomógł Ci w praktyce?
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen – bądź pierwszy.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).



