Gaśnica to najszybszy sposób, by zatrzymać pożar w pierwszych sekundach, ale tylko wtedy, gdy wiesz, jak jej użyć. W stresie łatwo zapomnieć o zawleczce, wybrać zły kierunek strumienia albo skierować gaśnicę w płomienie zamiast u ich podstawy. Ten poradnik wyjaśnia krok po kroku, jak obsługiwać gaśnicę proszkową, pianową i śniegową, jak postępować z hydrantem wewnętrznym i na co zwracać uwagę, by gaszenie było skuteczne i bezpieczne.
Zanim sięgniesz po gaśnicę – ocena sytuacji
Gaśnica jest przeznaczona do gaszenia pożarów w zarodku. Zanim jej użyjesz, odpowiedz sobie na cztery pytania:
- Czy pożar jest niewielki i nie obejmuje całego pomieszczenia?
- Czy znasz źródło ognia i wiesz, co się pali?
- Czy masz za plecami bezpieczną drogę ucieczki?
- Czy pożar został zgłoszony pod numer 112 lub 998 albo ktoś inny to robi?
Jeśli na któreś pytanie odpowiadasz „nie”, ewakuuj się i czekaj na straż pożarną. Nie gaś pożarów, w których pali się gaz bez możliwości odcięcia dopływu, dym uniemożliwia oddychanie albo pali się substancja niebezpieczna. Rodzaj palącego się materiału decyduje o tym, jaka gaśnica jest właściwa – zasady opisujemy w artykule grupy pożarów i czym gasić.
Gaśnica proszkowa lub pianowa – krok po kroku
- Zdejmij gaśnicę z uchwytu i ustaw ją pionowo na ziemi; gaśnica działa prawidłowo tylko w pozycji pionowej.
- Sprawdź etykietę, czy gaśnica jest przeznaczona do gaszenia tego, co się pali (litery A, B, C, D, F).
- Zerwij plombę i wyciągnij zawleczkę (blokadę zabezpieczającą).
- Uchwyć wąż z prądownicą i skieruj go na podstawę ognia, nie na płomienie.
- Uruchom gaśnicę: naciśnij dźwignię lub uderz w zbijak (w zależności od modelu).
- Gaś pod wiatr (w pomieszczeniu – od strony, z której masz wyjście), prowadząc strumień ruchem wahadłowym od najbliższej krawędzi ognia ku jego wnętrzu.
- Przerywaj działanie krótkimi seriami, jeśli konstrukcja na to pozwala; zwolnienie dźwigni zamyka wypływ środka.
- Obserwuj miejsce pożaru po zgaszeniu – ogień może się odnowić, zwłaszcza w materiałach żarzących się.
Zwykła gaśnica 6 kg działa tylko kilkanaście sekund, dlatego uderzaj celnie i nie marnuj środka. Jeśli w pobliżu są inne gaśnice, używaj ich równocześnie lub jedną po drugiej, a nie jednej do wyczerpania, gdy ogień się rozwija.
Gaśnica śniegowa (dwutlenek węgla)
Gaśnica CO2 ma charakterystyczną rurę z tubą rozprężną. Zasady obsługi są podobne, ale różnią się w kilku punktach:
- Zerwij plombę lub wyciągnij blokadę.
- Otwórz zawór i skieruj strumień na ogień.
- Trzymaj gaśnicę wyłącznie za przeznaczone do tego uchwyty, a nie za rurę ani tubę – dwutlenek węgla wypływa w bardzo niskiej temperaturze i może spowodować odmrożenia.
- Zamknięcie zaworu przerywa działanie gaśnicy.
Nie używaj gaśnicy śniegowej do gaszenia odzieży płonącej na człowieku. W małych, zamkniętych pomieszczeniach dwutlenek węgla wypiera tlen, więc po użyciu przewietrz pomieszczenie.
Hydrant wewnętrzny – obsługa krok po kroku
Hydranty wewnętrzne to szafki z wężem i prądownicą zamontowane na ścianach klatek schodowych, korytarzy i hal. Najczęściej spotykane są dwa typy: hydrant 25 (wąż półsztywny, możliwy do obsługi przez jedną osobę) i hydrant 52 (wąż płaski, obsługiwany zwykle przez dwie osoby). Procedura jest podobna:
- Otwórz drzwiczki szafki hydrantowej.
- Rozwiń wąż, pilnując, by nie był zagięty ani skręcony – odwiń go całkowicie w kierunku ognia.
- Uchwyć prądownicę, a jeśli to hydrant 52, poproś drugą osobę o obsługę zaworu.
- Odkręć zawór hydrantowy.
- Skieruj strumień wody na źródło ognia, zaczynając od jego podstawy.
- Po zakończeniu zakręć zawór i zgłoś użycie zarządcy obiektu.
Hydrantu nie wolno stosować do gaszenia urządzeń elektrycznych pod napięciem i instalacji elektrycznych, ani do pożarów, w których woda może pogorszyć sytuację (płonące oleje i tłuszcze, niektóre metale). Hydrant 25 jest przeznaczony do gaszenia pożarów w zarodku; przy większych pożarach należy się wycofać i wezwać straż.
Najczęstsze błędy przy gaszeniu
- Kierowanie strumienia na płomienie zamiast na podstawę ognia. Środek gaśniczy musi dotrzeć do paliwa.
- Gaszenie pod wiatr w złą stronę – środek wraca na gaszącego.
- Zbyt późne użycie lub zbyt duża odległość. Optymalnie podchodzi się na kilka metrów, zgodnie z instrukcją na gaśnicy.
- Zły dobór gaśnicy. Piktogramy na etykiecie informują, do jakich pożarów gaśnica jest przeznaczona.
- Brak drogi ucieczki. Nie wchodź w głąb pomieszczenia, jeśli ogień blokuje wyjście.
- Zapomnienie o alarmowaniu. Nawet jeśli uda się zgasić ogień, zdarzenie zgłoś kierownikowi obiektu; w razie wątpliwości wezwij straż.
Po gaszeniu – co zrobić z gaśnicą
Gaśnicę, której użyłeś, nawet częściowo, trzeba przekazać do serwisu w celu ponownego napełnienia i sprawdzenia. Do czasu naprawy zastąp ją inną, żeby budynek nie został bez sprzętu. Właściciel lub zarządca odpowiada za to, by gaśnice były sprawne i poddawane okresowym przeglądom – przynajmniej raz w roku; wskazuje to m.in. ustawa o ochronie przeciwpożarowej i rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. Plomba i zawleczka powinny być nienaruszone, a manometr (jeśli jest) – we właściwym polu.
Gdzie umieszczać gaśnice i jak się przygotować
- Gaśnice powinny wisieć w widocznych, łatwo dostępnych miejscach, w pobliżu wyjść i dróg ewakuacyjnych, a nie w zamkniętych szafkach.
- Oznakuj je zgodnie z wymaganiami (znak gaśnicy, wysokość zawieszenia dogodna dla użytkownika).
- Pracownicy powinni znać położenie sprzętu i zasady obsługi; przydatne są szkolenia praktyczne z użyciem gaśnic szkoleniowych.
- Podczas przeglądów sprawdzaj kompletność i stan: węże, zawleczki, plomby, daty ważności.
Praktyczne zasady użycia sprzętu podręcznego publikują także jednostki PSP. Opis obsługi gaśnic i hydrantów wewnętrznych znajdziesz na stronie Komendy Powiatowej PSP w Sejnach.
Przeczytaj też: grupy pożarów i czym gasić oraz zasady postępowania w razie pożaru.
Najczęściej zadawane pytania
Jak użyć gaśnicy krok po kroku?
Ustaw ją pionowo, zerwij plombę i wyciągnij zawleczkę, skieruj wąż na podstawę ognia i naciśnij dźwignię lub zbijak. Gaś ruchem wahadłowym, zaczynając od najbliższej krawędzi ognia, i miej za plecami drogę ucieczki.
Czy gaśnicą można gasić urządzenia pod napięciem?
Tylko wtedy, gdy producent to dopuszcza na etykiecie (zwykle gaśnice proszkowe lub śniegowe) i z zachowaniem odległości. Najpierw, jeśli to możliwe, odłącz zasilanie. Nie używaj wody ani hydrantu.
Jak długo działa gaśnica?
Kilkanaście sekund w przypadku gaśnicy 6 kg, dlatego trzeba celować dokładnie w podstawę ognia i nie marnować środka.
Czy można używać gaśnicy po upływie terminu przeglądu?
W razie pożaru użyj dostępnej gaśnicy, ale po zdarzeniu trzeba zlecić jej przegląd. W obiektach przeglądy muszą być wykonywane regularnie, aby sprzęt był sprawny, a przeterminowane gaśnice należy niezwłocznie wymienić.
Zdjęcie główne: Szkolenie z użycia gaśnicy, gaszenie pożaru w ćwiczeniach. Fot. Oregon Department of Transportation, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Czy ten poradnik pomógł Ci w praktyce?
Ten artykuł nie ma jeszcze ocen – bądź pierwszy.
Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).



